پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ی روابط بین الملل با عنوان دزدی دریایی و تاثیر آن بر امنیت بین المللی با تکیه بر قضییه سومالی از سال 2000 به بعد

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ی روابط بین الملل با عنوان

دزدی دریایی و تاثیر آن بر امنیت بین المللی با تکیه بر قضییه سومالی از سال 2000 به بعد

چکیده

شکل گیری و گسترش دزدی دریایی و سرقت مسلحانه کشتی ها پس از چند دهه رکود و این بار از سواحل سومالی و خلیج عدن توجه جامعه بین المللی به خصوص شورای امنیت سازمان ملل را به خود جلب نمود تا با صدور قطعنامه های متعدد، طبق فصل هفتم منشور، کشورها را برای مقابله با این پدیده شوم که جان کارکنان کشتی، اموال آن،امنیت بین المللی تجارت و حمل ونقل دریایی و حتی محیط زیست بین المللی دریایی و کمک های بشردوستانه به مردم قحطی زده ی سومالی را تهدید می کند، وادار نماید.

هرچند شورای امنیت قطعنامه های خود را محتاطانه تنظیم نموده تا این قطعنامه ها به عنوان ایجاد کننده حقوق عرفی تلقی نشوندوابهامات موجود درباره مجوزصادر شده برای ورود به آب های سرزمینی سومالی توسط شورا را برطرف نماید به طوری که این قطعنامه ها و ورود به آب های سرزمینی به عنوان رویه و عرف بین المللی تلقی نخواهد شد. به هر حال قوانین دست و پاگیر بین المللی به خصوص درباره صلاحیت جهانی، دستگیری و محاکمه دزدان دریایی و عدم تمایل بسیاری از کشورها برای مجازات دزدان دریایی، تلاش های جامعه بین المللی را عقیم گذاشته و این باور را در اذهان عمومی به درستی متبلور ساخته که بایستی در کنوانسیون های بین المللی حقوق دریاها تغیرات اساسی ایجاد شود تا راه را برای مبارزه و سرکوب دزدی دریایی مهیا سازد.

کلمات کلیدی:

روابط بین الملل

دزدی دریایی

امنیت بین المللی

دزدان دریایی

سواحل سومالی و خلیج عدن

مقدمه

« نسبیگرایی اخلاقی از مباحث مطرح روزگار به شمار می رود. براساس مبانی اخلاق نسبیگرایی، یک عمل، نه همیشه مثبت و پسندیده است و نه پیوسته زشت و مذموم. قضاوت در مورد نیک و بد بودن اعمال آدمی از جامعه ای به جامعه دیگر متفاوت است. در عین حال در جهان نسبیگرایان و کثرتگرایان هم، اعمال مذمومی وجود دارند که از دیدگاه همه انسانها زشت و ناپسند و قابل مجازات هستند: قتل، کشتار، جنایاتجنگی، بردهداری و دزدی دریایی انزجار همه انسا نها را بر می انگیزند. گفته میشود مجازات مرتکبان این نوع افعال به یک ارزش بینالمللی در تمام جهان تبدیل شده و از سوی همه انسان ها مورد پذیرش قرار گرفته است. از این رهگذر دولت ها برای عمل به اصول اخلاقی و اجرای عدالت باید اقدام به محاکمه مجرمان و جنایتکاران کنند و یا لااقل معتقد به محاکمه آنان باشند»

رشد و افزایش دزدی دریایی از چند دهه اخیر در یکی از مهمترین مناطق دریایی جهان یعنی خلیج عدن و بخصوص در سواحل سومالی که مردمان آن از سوء تغذیه در پی جنگ ها و اختلافات داخلی رنج می برند توجه جامعه جهانی را به خود جلب نموده است، در این میان بسیاری از کشورها علی الخصوص آمریکا، استرالیا، ترکیه، هند و ایران چه در قالب گروه ها و چه سازمان های بین المللی و منطقه ای تحت عناوین مختلف از جمله گروه تماس بین المللی، پلیس بین المللی وگروه آتلانتا ... و یا بصورت انفرادی (ایران) با اعزام ناوهای دریایی خود به گشت زنی در خلیج عدن و سواحل اطراف آن پرداخته اند تا ضمن اسکورت نفتکش ها و کشتی های تجاری خود، سازمان های بین المللی بشردوستانه را در رساندن مواد غذایی به قحطی زدگان سومالی را هم همراهی نمایند. گسترش دزدی دریایی در سواحل سومالی توأم با تهدید امنیت بین المللی دریایی و تحمیل هزینه های سنگین حمل و نقل، افزایش قیمت کالاها و بیمه دریایی برای صاحبان کالاها و کشتی ها شده و برای مردمان منطقه هم این خطر را به دنبال خواهد داشت تا صاحبان کشتی ها، مسیرهای تجاری دیگری به غیر از این منطقه را در پیش گیرند و کشورهای منطقه را از درآمدهای احتمالی محروم سازند. هر چند این امر برای کشتی ها فاصله مسافت دو هفته ای را هم در پی خواهد داشت.

فهرست اجمالی

مقدمه ... 1

بخش اول- ابعاد مختلف دزدی دریایی در حقوق بین المل ... 15

فصل اول- کلیات ... 17

فصل دوم – معرفی کامل کشور سومالی ... 45

فصل سوم – صلاحیت جهانی ... 59

فصل چهارم – کلیاتی درباره دزدی دریایی و مسائل مرتبط با آن ... 81

بخش دوم – عملکرد سازمان های بین المللی برای مبارزه با دزدی دریایی ... 96

فصل اول- اقدامات سازمانهای بین المللی یرای مبارزه با دزدی دریایی در سواحل سومالی و خلیج عدن ... 97

فصل دوم: قطعنامه های شورای امنیت در مورد دزدی دریایی و سرقت مسلحانه در سواحل سومالی و خلیج عدن ... 115

فهرست تفضیلی

مقدمه ... 1

بخش اول ابعاد مختلف دزدی دریایی در حقوق بین المل ... 15

فصل اول- کلیات ... 17

مبحث اول– سابقه ی تاریخی دزدی دریایی ... 17

الف – سابقه ی تاریخی دزدی دریایی در دوران باستان ... 18

ب – دزدی دریایی در دوران بعد از باستان تا قرن هجدهم ... 20

ج – دزدی دریایی در دوره عصر جدید ... 22

مبحث دوم – تعریف دزدی دریایی ... 23

کلیات ... 23

الف – تعریف دزدی دریایی از دیدگاه کنوانسیون ملل متحد درباره حقوق دریاها ... 25

ب: دزدی دریایی از دیدگاه ایمو ... 27

ج: از دیدگاه عرف ... 28

مبحث سوم – عناصر تشکیل دهنده ی دزدی دریایی ... 28

الف – عنصر قانونی ... 28

ب – عنصر مادی ... 29

ج – عنصر معنوی ... 30

مبحث چهارم – کلیاتی درباره دزدی دریایی ... 32

الف استثنائات در مورد دزدی دریایی و عدم شمول آن ... 32

ب – جایگاه دزدی دریایی ... 33

ت- تجهیزات دزدان دریایی ... 34

ث- لغت شناسی دزدی دریایی ... 35

د – نشان و پرچم دزدان دریایی ... 36

ح – انواع دزدی دریایی مدرن ... 36

1- دزدی های مسلحانه سطح پایین ... 37

2- تجاوزها و دزدی های سطح متوسط ... 37

3- کشتی ربایی جنایی ... 38

4- حملات سیاسی – نظامی ... 38

ی- تفاوت بین دزدی دریایی و راهزنی دریایی ... 39

چ-مقایسه ی دزدی دریایی و تروریسم دریایی ... 40

مبحث پنجم- شیوه های راهزنی دریایی ... 41

فصل دوم – معرفی کامل کشور سومالی ... 44

شاخ آفریقا ... 44

اهمیت شاخ آفریقا ... 45

مبحث اول- وضعیت داخلی سومالی ... 45

1- موقعیت جغرافیایی سومالی ... 45

2- وضعیت اجتماعی سومالی ... 46

الف – سابقه تاریخی تشکیل جمعیت ... 46

ب- قبیله گرایی در سومالی ... 47

ج – عضویت در سازمان های بین المللی ... 47

د – عضویت در معاهدات بین المللی مربوط به دزدی دریایی ... 48

3 – وضعیت سیاسی سومالی ... 48

10 سال جهنمی در سومالی ... 50

مداخله آمریکا در امور داخلی سومالی ... 51

مداخله آمریکا در سومالی ... 52

سیاست امریکا در قبال دزدی دریایی ... 53

اعضای دزدان دریایی ... 54

علل اصلی دزدی دریایی ... 55

فصل سوم – صلاحیت جهانی – کلیات ... 58

اعمال صلاحیت قضایی درباره دزدان دریایی در سواحل سومالی و خلیج عدن ... 58

مبحث اول- مقدمه ای بر صلاحیت جهانی ... 60

الف – تعریف صلاحیت جهانی ... 60

ب – سابقه و ریشه صلاحیت جهانی ... 61

ج – منطق اعمال صلاحیت جهانی ... 62

د – دکترین صلاحیت جهانی ... 62

پ – محدودیت های اعمال صلاحیت جهانی ... 63

ت- قضیه لوتوس ... 64

ماجرای لوتوس ... 64

مبحث دوم- صلاحیت جهانی و محاکمه دزدان دریایی ... 66

الف – محاکمه دزدان دریایی در دادگاه های کشور ثالث ... 66

مزایای محاکمه دزدان دریایی در یک کشور ثالث ... 67

ب – محاکمه دزدان دریایی توسط کشور دستگیر کننده ... 68

عدم تمایل به محاکمه دزدان دریایی ... 71

ج – موضع کنیا در قبال به عهده گرفتن مسئولیت محاکمه دزدان دریایی ... 72

ایرادات وارده بر محاکمه دزدان دریایی در کنیا ... 73

د- صلاحیت جهانی و عفو دزدان ... 75

مبحث سوم- جرایم بین المللی و اعمال قاعده مرور زمان ... 76

کشتی های غرق شده و مساله دزدی دریایی ... 78

فصل چهارم – کلیاتی درباره دزدی دریایی و مسائل مرتبط با آن ... 80

مبحث اول- روند تدوین مقررات موجود درباره دزدی دریایی ... 80

مبحث دوم- مسائل مربوط به کشتی ها ... 82

الف- تعریف کشتی ... 82

ب- انواع کشتی ها و شناورها ... 83

پ – ثبت کشتی ها ... 84

مبحث سوم- طبقه بندی جرائم دریایی ... 84

مبحث چهارم- هزینه های بیمه ... 87

1-هزینه های بیمه دریایی ... 87

2-معایب بیمه ... 88

3-نحوه گزارش دزدی های توسط شرکت های بیمه ... 88

4-وضعیت بیمه در ایران ... 88

مبحث پنجم-مبارزه با دزدی دریایی و سرقت مسلحانه در سواحل سومالی ... 89

الف- مجهز کردن کشتیها به سلاح گرم و عواقب آن ... 89

ب- راه کارهای تکنولوژیکی ایمنی دریایی ... 91

1-استفاده از سازکار ماهواره ای ... 92

2-استفاده از ابزار صوتی با قدرت مخابره ی بالا ... 92

3-استفاده از سازوکار شناسایی و رد یابی کشتی ها ... 93

ج- اقدامات پیشگیرانه ... 93

بخش دوم – عملکرد سازمان های بین المللی برای مبارزه با دزدی دریایی ... 95

فصل اول- اقدامات سازمانهای بین المللی یرای مبارزه با دزدی دریایی در سواحل سومالی و خلیج عدن ... 96

مبحث اول- تحلیل عملکرد کشورها برای مقابله با دزدی دریایی ... 96

الف- تحلیل اقدامات جمهوری اسلامی ایران در مقابله با دزدی دریایی ... 96

1-نظام حقوقی ایران و دزدی دریایی ... 97

2-عملکرد دولت جمهوری اسلامی ایران در مقابله با دزدی دریایی ... 98

ب- نقش سایر دولتها در مبارزه با دزدی دریایی ... 99

مبحث دوم- تحلیل عملکرد سازمان های بین المللی در مقابله با دزدی دریایی در سواحل سومالی ... 101

1- سازمان ملل متحد و ارگانهای وابسته به آن ... 101

2-سازمان بین المللی دریانوردی ... 103

3-دفتر بین المللی دریانوردی ... 104

4-مرکز گزارشات دزدی دریایی ... 105

مبحث سوم- اقدامات دیگر سازمان ها و گروه های بین المللی درباره دزدی دریایی ... 105

الف ) – گروه تماس بین المللی ... 106

ب ) – گروه 151-CTf ... 108

ج – پلیس بین الملل ... 109

د- اقدامات ناتو ... 109

پ- عملکرد اتحادیه اروپایی گروه آتلانتا ... 111

ی- گروه عملیاتی ائتلافی چند ملیتی ... 112

فصل دوم: قطعنامه های شورای امنیت در مورد دزدی دریایی و سرقت مسلحانه در سواحل سومالی و خلیج عدن ... 114

بررسی قطعنامه های شورای امنیت درباره دزدی دریایی ... 114

مبحث اول: متن قطعنامه ها ... 115

الف – قطعنامه 1918 ... 115

ب- قطعنامه 1950 ... 116

ج قطعنامه 1816 ... 118

اقدامات دزدان دریایی و تهدید امنیت بین المللی ... 120

مبحث دوم: ابزارهای قانونی مورد تاکید شورای امنیت برای مبارزه با دزدی دریایی ... 121

الف- کنوانسیون ملل متحد راجع به حقوق دریاها1982 ... 121

ب- کنوانسیون مقابله با اعمال غیر قانونی علیه امنیت دریانوردی ... 122

ج – کنوانسیون ملل متحد در مبارزه با جرائم سازمان یافته فراملی ... 124

مبحث سوم : محدودیت های حقوقی حاکم بر قطعنامه های شورای امنیت ... 125

الف- شرط رضایت دولت فدرال ... 126

ب – عدم تهدید و یا ایجاد محدودیت به حقوق دولت های ثالث ... 128

ج- نگرانی در خصوص تغییر حقوق بین الملل عرفی ... 138

پ- صلاحیت زمانی و مکانی در قطعنامه های شورای امنیت در ارتباط با دزدی دریایی در سواحل سومالی ... 129

نتیجه گیری ... .130

ارائه راه کارها ... 134

فهرست منابع ... 137

ضمائم و پیوستها ... 146