مقاله رشته اقتصاد با عنوان اقتصاد اسلامی

مقاله رشته اقتصاد با عنوان اقتصاد اسلامی

مقدمه

اهداف یک نظام اقتصادی، آنهاهستند که اجزأ نظام (رفتارها و نهادها) برای دستیابی بدان سامان می یابند. ممکن است تصور شود نظامهای اقتصادی دارای اهداف مشترکند و اختلاف در راهها و روشهای دستیابی به اهداف مشترک، و اولویتی است که برای هر هدف در نظر گرفته می شود، ولی به نظر می رسد افزون بر اختلاف در روشها و اولویتها، تفسیری که از مفهوم برخی اهداف می شود نیز متفاوت است. بیشتر اختلافات ریشه در نگرشهای گوناگون به مفهوم سعادت انسان و جامعه انسانی دارد و این خود نتیجه جهان بینی های متفاوت است.

معمولاً برای نظامهای اقتصادی، اهداف زیر را برمی شمارند.

1- رفاه عمومی یا رفاه مصرف کننده.

2- عدالت توزیعی

3- رشد اقتصادی

4-کارآئی اقتصادی

5- اشتغال کامل

6- ثبات قیمتها

7- حفظ محیطزیست و مدیریت منابع طبیعی

8- آموزش و سلامتی مردم

ولی این اهداف در یک رتبه قرار ندارند. در این مقاله نشان داده شده که در نظام سرمایه داری، رفاه با مفهوم خاصی، هدف غائی است. رشد و عدالت توزیعی (در شرائط ویژه)، اهداف میانی هستند یعنی از آنجهت که در رفاه، مؤ ثرند، هدف قرار می گیرند. و بالأخره کارآئی، اشتغال کامل، ثبات قیمتها، حفظ محیطزیست و آموزش و سلامتی مردم، اهداف قریب اقتصادی هستند که مستقیماً هدف سیاستهای اقتصادی قرار می گیرند و از آنجهت که بر رشد و عدالت توزیعی مؤ ثرند، مطلوبند.

بر این اساس وقتی بین پنج هدف اخیر در عالم واقع، تزاحم روی دهد و برای مثال، ثبات قیمتها به افزایش بیکاری بیانجامد یا اشتغال بیشتر با کارآئی کمتر همراه شود و یا حفظ محیط زیست، موجب کاهش اشتغال گردد، اولویت (حداقل در حیطه نظر) با هدفی است که بر هدف میانی مهمتر و اولویتدارتری تأثیر بیشتر دارد. بنابراین در صورتیکه اولویت و مفهوم اهداف میانی، روشن شود، پس از آن، بحث از اولویت سایر اهداف، بحثی صرفاً علمی و کارشناسانه خواهد بود.

از این رو، در این نوشتار تنها اهداف غائی و میانی نظام اقتصاد سرمایه داری مورد بررسی قرار گرفته و نشان داده شده که تفسیر این نظام از «رفاه»، «رشد» و «عدالت»، و اولویتی که برای هر یک قائل است، برداشت خاصی از مفهوم «سعادت فرد و جامعه» استوار است و این خود مبتنی بر نگرش خاصی به انسان و جامعه است که از دیدگاه اسلامی به نقد کشیده و نشان داده شده که نگرش اسلام به انسان و جامعه، در نقطه مقابل نگرش مکتب سرمایه داری قرار دارد و به همین جهت، سعادت فرد و جامعه از دیدگاه اسلام، بسیار متفاوت با تفسیری است که مکتب سرمایه داری از «سعادت» می نماید و لذا تفسیر اسلام از رفاه و عدالت و اولویتی که برای هر یک از رشد و رفاه و عدالت قائل است، با سرمایه داری متفاوت است. 1- نظام سرمایه داری در این نوشتار، شامل نوع لیبرال و ارشادی، هر دو می گردد زیرا نگارنده بر این باور است که فرق ایندو در اهداف نیست بلکه در برخی مبانی و روشهای دستیابی به اهداف است. حتی اختلافاتی که بین صاحبان مکاتب مختلف اقتصادی در این نظام وجود دارد (مانند کلاسیکها، نئوکلاسیکها، کینزیها، بولیون و ... ) مربوط به اهداف نیست.

کلمات کلیدی:

اقتصاد اسلامی

نظام اقتصادی

صاحبان مکاتب مختلف اقتصادی

فهرست مطالب

اقتصاد اسلامی 1

معمولاً برای نظامهای اقتصادی، اهداف زیر را برمی شمارند. 2

«فائده گرائی» و سعادت فردی و اجتماعی 5

اکنون معیار «کالدور» را بنگریم؛ 12

نتائج تفسیر فائده گرایان از «سعادت» 13

«مؤ لفه های فردگرائی» 20

عناصرعدالت اجتماعی در حوزه اقتصاد 31

مقایسه ای بین اهداف دو نظام 35

نفی تابعیت و گذرنامه 37

نفی مرزهای جغرافیایی 38

نفی گمرکات و عوارض 39

مرزداری اسلامی: آری 42

احکام معاملات 53

خـریـد و فـروش 53

معاملات حرام و باطل 54